Francuska revolucija je nastala jer je većina naroda bila nezadovoljna postojećim stanjem. Nakon nje, Francuska je prešla iz polarizovanog, feudalnog sistema u sistem koji je težio jednakosti i demokratiji. Politika, religija, ideali i društvo – nijedan aspekt života nije ostao nepromijenjen. Ovo su posljedice Francuske revolucije.
Šta se dogodilo nakon Francuske revolucije
Dugo vremena je samo mali dio stanovništva uživao u pristojnom, ako ne i udobnom životu u Francuskoj. Revolucija je preokrenula sve što je bilo prije nje. Bilo je to krvavo, nasilno doba koje je mnoge koštalo života, od kraljevske porodice do vjerskih velikodostojnika.
Zaista, francuska Vlada terora ostaje jedan od najstrašnijih perioda u ljudskoj istoriji. Međutim, rezultati Francuske revolucije bili su, na mnogo načina, jednako destabilizujući.
Kada se to poglavlje zatvorilo, francuski narod je morao da izgradi vladu koja bi odgovarala idealima koje su prihvatili. Savjeti i skupštine iz doba revolucije dali su im neku ideju o tome šta bi moglo, a šta ne bi moglo, da funkcioniše.
Hronologija revolucionarnih događaja
1789.
Sastaju se staleži (sveštenstvo, plemstvo i građanstvo/narod).
Treći stalež (građanstvo) zahtijeva veću političku zastupljenost.
1790.
Formira se Ustavotvorna narodna skupština.
Treći stalež se obavezuje da će ostati kako bi pomogao u formiranju vlade.
1791.
Skupština izrađuje ustav.
On uključuje odredbe o ograničenoj monarhiji.
1794.
Završava se Vlada terora.
Robespjer je poslat na giljotinu.
1795.
Termidorska reakcija uspostavlja Direktorijum.
Izvršno tijelo od pet članova koje je upravljalo Francuskom do 1799. godine.
Političke promjene Francuske revolucije
Pogubljenje Marije Antoanete označilo je trajno napuštanje apsolutne monarhije. Međutim, niko nije pominjao carstvo. Napoleon se proglasio francuskim carem 1804. godine, samo pet godina nakon preuzimanja vlasti.
Nije gubio vrijeme odmarajući na lovorikama. Tokom narednih 15 godina, učvršćivao je svoju vlast u Francuskoj, istovremeno vodeći ratove širom Evrope.
Gdjegod su on i njegove trupe odnijele pobjedu, sprovodio je iste građanske promjene koje su se dešavale i u Francuskoj.
Napoleonov kodeks (Građanski zakonik)
Jednaka prava, imovinska prava i kraj segregacije.
Kada se tako formuliše, ovaj Kodeks zvuči plemenito i pravedno. Međutim, imao je mnoge nedostatke, uključujući:
Napoleonov kodeks je insistirao na sledećem:
- Muškarci moraju biti jednaki
- Svi moraju biti slobodni
- Imovinska prava
- Privilegije građana
Ono što nije dozvoljavao:
- Žene su i dalje bile potčinjene
- Nizak prag za odlazak u zatvor
- Visoke prepreke za sticanje imovine
- Teškoće za stanovništvo koje nije bijele rase
Napoleonov kodeks je dao sve od sebe da napravi kompromis između starih i novih ideja. Po složenijim pitanjima, Kodeks je naginjao ka konzervativnoj misli i tradiciji.
Društvene promjene Francuske revolucije
Društvena nejednakost bila je jedan od glavnih razloga za Francusku revoluciju. Napoleonov kodeks je u velikoj mjeri doprinio usklađivanju prava građana i ekonomskih mogućnosti.
Međutim, zemlja se nije preko noći pretvorila u utopiju socijalne pravde. Zapravo, to još uvijek nije; nijedna nacija nije. Ipak, Napoleonov kodeks ostaje osnova vlasti u Francuskoj, u različitim mjerama. Jedan njegov aspekt, posebno, nastavlja da podstiče društvene promjene.
Građani mogu da odluče ko će ih, između kandidata koji se kandiduju na izborima, predstavljati u vladi.
Protesti su još jedan primjer građana koji iskazuju svoj glas. Danas su ove inicijative mnogo organizovanije i daleko manje nasilne nego tokom revolucionarnih vremena. Ipak, one su bliže revolucionarnom duhu nego građanska dužnost učešća na izborima.
Ostale veće društvene promjene koje je Francuska revolucija učvrstila uključuju: U akademskoj sferi, novi načini učenja, kao što je rad sa onlajn profesorom francuskog jezika, vremenom su postali dostupniji.
Administrativne promjene:
- Centralna vlada, sa sjedištem u Parizu
- Podjela Francuske na 80 pod-vlada (departmana)
- Standardizovani pravni kodeks
- Centralna imenovanja u pravosuđu
- Nacionalna policijska snaga
Vjerske promjene:
- Crkvena imanja i imovina prodata građanima
- Bez uloge u vladi
- Biskupije dodijeljene vladinim odjeljenjima
- Papska komunikacija preko pariških kanala
- Sveštenici, časne sestre i biskupi postaju državni službenici
Akademske promjene:
- Centralizovano javno obrazovanje
- Nacionalni kurikulum
- Veliki majstor Univerziteta u Francuskoj na čelu
- Otvaranje više tehničkih univerziteta u Parizu
- Tereni za obuku političke klase
Građani i aristokratija:
- Aristokratija povratila imanja, izgubila vlastelinska prava
- Jači antiklerikalni sentiment
- Prava za građane, uključujući vlasništvo nad zemljom
- Oslobođenje od poreza i kontrola
- Dozvoljen dug po osnovu hipoteke
Među dugoročnim posledicama Francuske revolucije, ovi aspekti ostaju danas, manje-više nepromijenjeni u odnosu na postrevolucionarna vremena.
Ideološke promjene Francuske revolucije
Sukobi u političkoj ideologiji pokrenuli su Revoluciju. Ove sukobe vidimo u nekim od najboljih filmova o Francuskoj revoluciji. Posebno u polubiografskim filmovima kao što je Danton, čiji su se revolucionarni ideali razišli od Robespjerovih, njegovog bivšeg saborca.
Taj skepticizam zahtijevao je zaoštravanje političke debate, ali i stroge kontrole nad francuskim nacionalizmom. Politički katolicizam je takođe imao veliku ulogu u ovim raspravama. Politički akteri oslanjali su se na ideje Prosvjetiteljstva da vode svoje političke odluke u ovim pogledima.
Religijska ideologija
Sama ideja o krunisanim kraljevima govori mnogo o moći Crkve u francuskim političkim poslovima. Sve do pogubljenja Luja XVI 1793. godine, monarhija je bila apsolutna. To je uglavnom bilo zato što je Crkva usadila ideju da je Bog izabrao francuske vladare.
Korupcija u Crkvi i bogatstvo visokog sveštenstva postali su ključna tačka sukoba na samom početku Francuske revolucije. Galikanska crkva je dominirala predrevolucionarnom Francuskom.
Revolucionari su se prepustili antiklerikalizmu, odnosno protivljenju vjerskom autoritetu.
Ovaj bijes je doveo do pljačke crkava i nasilja nad vjerskim ličnostima već na samom početku Revolucije. Kako je Vlada terora odmicala, revolucionari su prvo potisnuli Crkvu, a zatim je metodično razbili:
To ne znači da je religija u potpunosti nestala sa francuskog pejzaža. Sveštenici su postali državni službenici koji su morali da polože zakletvu novom poretku republike, a ne Crkvi. Papa je osudio ovaj mandat i, zapravo, cijeli Ustav Francuske Republike.
Ovaj sukob je podijelio francusku Rimokatoličku crkvu. Njena moć je dodatno oslabljena kada je francuska Zakonodavna skupština legalizovala razvod (1792. godine), prkoseći crkvenom zakonu. Vlada je takođe oduzela Crkvi kontrolu nad građanskim knjigama – matičnim knjigama rođenih i umrlih, kao i izdavanjem vjenčanih listova.
Kako je moć Crkve slabila, koncept vladavine božanskim pravom gubio je svoj uticaj, kako u francuskoj politici, tako i u društvu. Druge evropske zemlje su slijedile ovaj primjer. Do današnjeg dana, Francuska i te nacije ostaju sekularne, pri čemu religija egzistira na njihovim marginama.
Posljedice Francuske revolucije
Istoričari uglavnom ističu Francusku revoluciju kao jedan od najuticajnijih događaja, kako u Evropi tako i širom svijeta. U Francuskoj su promjene bile duboke. Mnoge bogate i ugledne francuske plemićke porodice su emigrirale. Neki su otišli u susjedne zemlje poput Njemačke, Austrije i Velike Britanije, dok su mnogi otišli dalje: u Rusiju, Kanadu i Sjedinjene Američke Države.
Bez obzira na to gdje su se nastanili, ovi migranti su sa sobom donijeli svoj jezik, kulturu i novac. U široj ravni, ti plemići koji su bili u bjekstvu pomogli su u oblikovanju imigracione politike gdje god da su stigli. Političke i revolucionarne ideje koje su donijeli sa sobom pomogle su vladama njihovih novih domova da kreiraju politiku.
U Francuskoj su promjene bile još dublje. Neki od problema koji su izazvali Francusku revoluciju ostali su neriješeni, uprkos svom prolivenom krvi, sve do 20. vijeka. Drugi, poput Deklaracije o pravima čovjeka i građanina (1789), naišli su na trenutno prihvatanje.
Ovaj dokument o ljudskim i građanskim pravima ocrtao je vrijednosti na kojima počiva Francuska revolucija. Ova Deklaracija je takođe uticala na vlade širom svijeta, predstavljajući jasnu viziju filozofskih i političkih obaveza države prema njenim građanima, uz promovisanje koncepta društvenog ugovora odnosno međusobnih obaveza građana i državnih institucija.
Ona je uspostavila model upravljanja koji je danas preovlađujući širom svijeta. Ako zanemarimo negativne segmente Revolucije, jasno je da je njen najtrajniji aspekt predstavnička demokratija. Druge blagodati za moderna društva za koje se Revolucija izborila uključuju jednaka prava među građanima, imovinska prava, odvajanje crkve od države, javno obrazovanje, nacionalne banke i javnu infrastrukturu.
Kada bismo sumirali Francusku revoluciju i njene posljedice, mogli bismo reći da je riječ o nizu tragedija praćenih mjerama napretka i stabilnosti, mada jedna rečenica svakako ne može u potpunosti da iskaže značaj ovog istorijskog događaja.
Francuska revolucija i uspon Napoleona predstavljaju ključnu prekretnicu u istoriji čovječanstva, trenutak kada su srušeni vjekovni feudalni temelji i stvoreni korijeni savremenog društva.
Kroz krvavu borbu za slobodu, jednakost i bratsvo, narod je zauvijek promijenio političku kartu svijeta, dok su Napoleonove reforme i Građanski zakonik institucionalizovali te tekovine širom Evrope. Iako praćena velikim gubicima i društvenim previranjima, ova epoha nam je donijela predstavničku demokratiju, sekularnost i građanska prava, oblikujući svijet kakav danas poznajemo i nasljeđe koje vječno traje.
Sažmi uz pomoć AI
Da li ti se dopao članak? Zapiši to!
Loading...
